Cấp dưỡng là gì là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm khi phát sinh các quan hệ hôn nhân, gia đình như ly hôn, nuôi con, chăm sóc cha mẹ, người thân không còn khả năng lao động.

Theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cấp dưỡng không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm bảo đảm nhu cầu thiết yếu cho người có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng khi không sống chung.

Bài viết dưới đây, Hãng Luật Quốc Tế Tự Do sẽ giúp bạn hiểu rõ cấp dưỡng là gì, các trường hợp phải cấp dưỡng, nghĩa vụ cấp dưỡng cụ thể, cũng như phương thức và mức cấp dưỡng theo đúng quy định pháp luật hiện hành.

Cấp dưỡng là gì?

Theo khoản 24 Điều 3 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cấp dưỡng là việc một người có nghĩa vụ đóng góp tiền hoặc tài sản khác để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người không sống chung với mình nhưng có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng.

Việc cấp dưỡng được thực hiện trong trường hợp người được cấp dưỡng là người chưa thành niên, người đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình, hoặc người gặp khó khăn, túng thiếu theo quy định của pháp luật.

Nghĩa vụ cấp dưỡng là gì theo quy định của pháp luật?

Căn cứ Điều 107 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, nghĩa vụ cấp dưỡng là trách nhiệm pháp lý bắt buộc phát sinh giữa những người có quan hệ hôn nhân, huyết thống hoặc nuôi dưỡng, nhằm bảo đảm quyền lợi của người không có khả năng tự bảo đảm cuộc sống.

Theo đó, nghĩa vụ cấp dưỡng được xác lập giữa các chủ thể sau:

Giữa cha, mẹ và con;
Giữa vợ và chồng trong những trường hợp luật định;
Giữa anh, chị, em ruột với nhau;
Giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu;
Giữa cô, dì, chú, cậu, bác ruột và cháu ruột theo quy định của pháp luật.

Đáng lưu ý, nghĩa vụ cấp dưỡng không thể thay thế bằng nghĩa vụ khác và không được chuyển giao cho người khác. Trường hợp người có nghĩa vụ cấp dưỡng cố tình trốn tránh hoặc không thực hiện, thì theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan, tổ chức có thẩm quyền, Tòa án có thể buộc người đó phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng theo quy định pháp luật.

6 trường hợp nghĩa vụ cấp dưỡng theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014

Theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, nghĩa vụ cấp dưỡng phát sinh trong nhiều mối quan hệ gia đình khi người có trách nhiệm không sống chung hoặc không thể trực tiếp nuôi dưỡng người còn lại. Dưới đây là 6 trường hợp cấp dưỡng cụ thể được pháp luật ghi nhận.

Nghĩa vụ cấp dưỡng của cha, mẹ đối với con

Cấp dưỡng của cha, mẹ đối với con phát sinh khi cha mẹ không sống chung với con hoặc không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nuôi dưỡng, như: ly hôn, chấp hành án phạt tù, điều trị bệnh dài ngày hoặc cố tình trốn tránh trách nhiệm.

Căn cứ Điều 110 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cha, mẹ có nghĩa vụ cấp dưỡng cho:

Con chưa thành niên;
Con đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Nghĩa vụ cấp dưỡng của con đối với cha, mẹ

Theo Điều 111 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cấp dưỡng của con đối với cha, mẹ được đặt ra khi:

Cha, mẹ không còn khả năng lao động;
Không có tài sản để tự nuôi mình;

Nghĩa vụ cấp dưỡng này mang tính bình đẳng, không phân biệt con trai hay con gái, con ruột hay con nuôi, con trong hay ngoài giá thú.

Trường hợp con đã thành niên và đã kết hôn, việc cấp dưỡng cho cha, mẹ là nghĩa vụ riêng của người con đó.

Nghĩa vụ cấp dưỡng giữa anh, chị, em

Cấp dưỡng giữa anh, chị, em chỉ phát sinh khi cha, mẹ không còn khả năng thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng.

Căn cứ Điều 112 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, anh, chị đã thành niên có nghĩa vụ cấp dưỡng cho:

Em chưa thành niên không có tài sản để tự nuôi mình;
Em đã thành niên nhưng không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Nghĩa vụ cấp dưỡng giữa ông bà (nội, ngoại) và cháu

Theo Điều 113 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cấp dưỡng giữa ông bà nội, ông bà ngoại và cháu được xác lập khi:

Cháu chưa thành niên hoặc đã thành niên nhưng không có khả năng lao động;
Không còn cha, mẹ hoặc anh, chị, em đủ điều kiện cấp dưỡng.

Ngược lại, cháu đã thành niên có nghĩa vụ cấp dưỡng cho ông bà khi ông bà không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình.

Pháp luật không phân biệt ông bà nội – ông bà ngoại, cháu nội – cháu ngoại trong việc xác định nghĩa vụ cấp dưỡng.

Nghĩa vụ cấp dưỡng giữa cô, dì, chú, bác ruột và cháu ruột

Căn cứ Điều 114 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, cấp dưỡng giữa cô, dì, chú, bác ruột và cháu ruột chỉ phát sinh khi:

Không còn người cấp dưỡng theo thứ tự ưu tiên (cha, mẹ, anh, chị, em, ông bà);
Có quan hệ huyết thống hợp pháp;
Người được cấp dưỡng là người chưa thành niên hoặc không có khả năng lao động, không có tài sản tự nuôi mình.

Nghĩa vụ cấp dưỡng giữa vợ và chồng sau khi ly hôn

Theo Điều 115 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, sau khi ly hôn, nếu một bên rơi vào tình trạng khó khăn, túng thiếu thì có quyền yêu cầu bên còn lại cấp dưỡng.

Đây là trường hợp cấp dưỡng đặc biệt, chỉ phát sinh sau khi quan hệ hôn nhân chấm dứt. Trong thời kỳ hôn nhân, pháp luật không đặt ra nghĩa vụ cấp dưỡng giữa vợ và chồng.

Phương thức và mức cấp dưỡng theo quy định pháp luật

Phương thức thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng

Để hiểu đầy đủ cấp dưỡng là gì, cần xác định rõ phương thức thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng. Theo Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, việc cấp dưỡng có thể được thực hiện linh hoạt theo thỏa thuận của các bên, bao gồm: cấp dưỡng hàng tháng, hàng quý, nửa năm, hằng năm hoặc cấp dưỡng một lần.

Trong quá trình thực hiện nghĩa vụ, các bên có quyền thỏa thuận thay đổi phương thức cấp dưỡng hoặc tạm ngừng cấp dưỡng nếu người có nghĩa vụ lâm vào hoàn cảnh kinh tế khó khăn, không còn khả năng thực hiện nghĩa vụ.

Trường hợp không đạt được thỏa thuận, các bên có quyền yêu cầu Tòa án xem xét, quyết định theo quy định pháp luật.

Mức cấp dưỡng

Liên quan đến nội dung cấp dưỡng là gì, mức cấp dưỡng được xác định căn cứ vào Điều 116 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. Theo đó, mức cấp dưỡng không ấn định cứng, mà do các bên thỏa thuận dựa trên:

Thu nhập và khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng;
Nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng.

Trong trường hợp các bên không thỏa thuận được mức cấp dưỡng, Tòa án sẽ là cơ quan quyết định.

Ngoài ra, khi có lý do chính đáng như thay đổi thu nhập, hoàn cảnh sống hoặc nhu cầu sinh hoạt của người được cấp dưỡng, mức cấp dưỡng có thể được điều chỉnh theo thỏa thuận hoặc theo phán quyết của Tòa án.

Dịch vụ tư vấn và giải quyết tranh chấp về cấp dưỡng tại Hãng Luật Quốc Tế Tự Do

Các vấn đề liên quan đến cấp dưỡng như xác định nghĩa vụ cấp dưỡng, mức cấp dưỡng, phương thức cấp dưỡng, thay đổi hoặc chấm dứt nghĩa vụ cấp dưỡng trên thực tế thường phát sinh nhiều vướng mắc, đặc biệt trong các vụ việc ly hôn, tranh chấp nuôi con, hoặc quan hệ cấp dưỡng giữa các thành viên trong gia đình.

Với đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình, Hãng Luật Quốc Tế Tự Do cung cấp dịch vụ pháp lý chuyên sâu, bao gồm:

Tư vấn quy định pháp luật về cấp dưỡng là gì, nghĩa vụ và quyền lợi của các bên;
Hỗ trợ xác định đúng mức cấp dưỡng, phương thức cấp dưỡng phù hợp với thu nhập và nhu cầu thực tế;
Soạn thảo đơn từ, hồ sơ yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp về cấp dưỡng;
Tham gia bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng trong các vụ án, vụ việc liên quan đến cấp dưỡng tại Tòa án.

Trường hợp cần được tư vấn cụ thể hoặc hỗ trợ pháp lý kịp thời, Quý khách hàng có thể liên hệ Hãng Luật Quốc Tế Tự Do qua Hotline: 0901.109.768 để được luật sư trực tiếp tư vấn, đồng hành và bảo vệ quyền lợi theo đúng quy định pháp luật.