Xử lý tranh chấp lao động liên quan hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối

Trong hoạt động doanh nghiệp hiện nay, không ít doanh nghiệp cố tình dùng hợp đồng dịch vụ, hợp đồng cộng tác viên hoặc hợp đồng khoán việc để che giấu quan hệ lao động thực tế. Mục đích để né tránh nghĩa vụ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các quyền lợi khác của người lao động dẫn đến việc bị tòa án tuyên là hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối. Bài viết này Hãng Luật Quốc Tế Tự Do sẽ giúp bạn hiểu rõ pháp lý, hậu quả và chiến lược xử lý tối ưu khi đối diện với tình huống hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối.

Sự cạnh tranh ngày càng tăng khiến nhiều doanh nghiệp muốn tối ưu chi phí

Vì sao tranh chấp liên quan hợp đồng dân sự và quan hệ lao động ngày càng nhiều?

Sự cạnh tranh ngày càng tăng khiến nhiều doanh nghiệp muốn tối ưu chi phí. Một số doanh nghiệp chọn sử dụng hợp đồng dân sự thay vì hợp đồng lao động nhằm mục đích:

• Không phải đóng bảo hiểm xã hội
• Không phải trả lương theo quy định
• Không chịu trách nhiệm về tai nạn lao động
• Dễ dàng chấm dứt hợp đồng khi cần

Tuy nhiên, khi bản chất quan hệ làm việc mang đầy đủ đặc điểm của quan hệ lao động, hợp đồng dân sự đó có thể bị xem là hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối, khiến doanh nghiệp đối mặt rủi ro pháp lý lớn và người lao động chịu thiệt hại nặng nề.

Không ít vụ việc, người lao động chỉ biết mình bị lừa khi xảy ra tai nạn lao động, bị sa thải trái luật hoặc bị từ chối thanh toán tiền công. Lúc này, tranh chấp phát sinh và kéo dài do hai bên không thống nhất được bản chất hợp đồng.

Nền tảng pháp lý khiến hợp đồng bị vô hiệu

Để xử lý các tranh chấp liên quan cần nắm vững căn cứ pháp lý về tính vô hiệu của giao dịch dân sự

Căn cứ tuyên bố hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối

• Điều 127 BLDS 2015 quy định: “Khi một bên tham gia giao dịch dân sự do bị lừa dối hoặc bị đe dọa, cưỡng ép thì có quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố giao dịch dân sự đó vô hiệu.”
• Điều 122 BLDS 2015 quy định: “Một hợp đồng chỉ có hiệu lực khi tất cả các yếu tố liên quan đến chủ thể, ý chí, mục đích, hình thức đều hợp pháp.”

Trong đó, hành vi lừa dối được hiểu là hành vi cố ý của một bên nhằm làm cho bên kia hiểu sai lệch về chủ thể, tính chất của đối tượng hoặc nội dung của giao dịch, từ đó dẫn đến việc giao kết hợp đồng. Cần lưu ý, hành vi lừa dối phải là nguyên nhân trực tiếp khiến bên bị lừa dối xác lập giao dịch.

Hậu quả hợp đồng vô hiệu theo quy định BLDS

Khi hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối bị tuyên bố vô hiệu, BLDS quy định hậu quả pháp lý cơ bản tại Điều 131

• Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm giao dịch được xác lập.
• Các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu, hoàn trả cho nhau những gì đã nhận.
• Bên có lỗi gây ra việc giao dịch vô hiệu phải bồi thường thiệt hại.

Trong các vụ việc có yếu tố lao động, việc hoàn trả và bồi thường thiệt hại trở nên phức tạp hơn, vì nó liên quan đến tiền lương, bảo hiểm xã hội (BHXH), và các chế độ phúc lợi khác của người lao động.

Dấu hiệu nhận biết hợp đồng dân sự bị vô hiệu do lừa dối

Theo Điều 127 Bộ luật Dân sự 2015, lừa dối là hành vi cố ý làm cho bên kia hiểu sai lệch về nội dung giao dịch để xác lập giao dịch đó.

Thứ nhất là sự gian dối trong thông tin tuyển dụng và giải thích hợp đồng. Doanh nghiệp có thể đăng tin tuyển dụng nhân viên chính thức với đầy đủ quyền lợi, nhưng khi ký hợp đồng lại đưa ra mẫu hợp đồng dịch vụ. Khi người lao động thắc mắc, nhà tuyển dụng giải thích sai lệch rằng “ký thế này để nhận lương nét cao hơn”, che giấu việc người lao động sẽ mất toàn bộ các quyền lợi về bảo hiểm và trợ cấp. Đây là hành vi cố ý làm người lao động hiểu sai về tính chất của giao dịch.

Thứ hai, hợp đồng mang tên gọi dân sự nhưng trong thực tế, người lao động chịu sự quản lý, điều hành, giám sát trực tiếp của doanh nghiệp; phải tuân thủ nội quy, thời gian làm việc cố định; và được trả thù lao mang tính chất tiền lương cố định hàng tháng. Đây là hành vi lừa dối về nội dung giao dịch, dùng vỏ bọc dân sự để che đậy bản chất lao động.

Thứ ba, doanh nghiệp lợi dụng sự yếu thế hoặc thiếu hiểu biết pháp luật của người lao động để gây sức ép, buộc họ ký vào các hợp đồng dân sự được soạn thảo sẵn với các điều khoản bất lợi, trong đó có việc che giấu các nghĩa vụ bắt buộc của doanh nghiệp. Tất cả những biểu hiện trên đều có thể cấu thành căn cứ để tuyên bố hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối.

XEM THÊM: Hợp đồng dân sự vô hiệu do phạm pháp luật – cách xử lý theo quy định mới

Quyền lợi của người lao động khi hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối

Quyền lợi của người lao động là sự công nhận và khôi phục các quyền của họ theo Bộ luật Lao động.

• Quyền được công nhận quan hệ lao động thực tế: Tòa án sẽ xác định lại bản chất của mối quan hệ, từ đó người lao động được hưởng đầy đủ quyền lợi bắt buộc như một người lao động chính thức kể từ ngày bắt đầu làm việc thực tế, bất kể ngày ký hợp đồng dân sự là khi nào.
• Quyền được yêu cầu truy đóng bảo hiểm: Người lao động có quyền yêu cầu doanh nghiệp truy đóng toàn bộ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế để được tính thời gian đóng bảo hiểm và hưởng các chế độ về sau như thai sản, ốm đau, tai nạn lao động.
• Quyền được bồi thường thiệt hại và thanh toán các khoản tiền lương chênh lệch: Nếu mức thù lao trong hợp đồng dân sự thấp hơn mức lương đáng lẽ được hưởng theo quan hệ lao động, người lao động có quyền đòi phần chênh lệch đó. 

Quy trình xử lý tranh chấp khi hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối

Quy trình xử lý tranh chấp lao động cần phải chứng minh yếu tố “lừa dối” trong quan hệ dân sự để đòi quyền lợi lao động.

Bước 1: Tập hợp và củng cố chứng cứ. 

Người lao động cần thu thập tối đa các chứng cứ chứng minh bản chất lao động thực tế như: email giao việc, nội quy công ty, bảng chấm công, bằng chứng nhận lương hàng tháng thông qua tài khoản ngân hàng, tin nhắn điều hành công việc. Đặc biệt là bằng chứng về hành vi lừa dối: thông tin đăng tuyển, tin nhắn cam kết quyền lợi lao động trước khi ký hợp đồng dân sự.

Bước 2: Thực hiện khiếu nại và hòa giải tại cơ sở. 

Người lao động nên chủ động gửi khiếu nại bằng văn bản đến doanh nghiệp, yêu cầu xác lập lại hợp đồng lao động và thực hiện các quyền lợi bắt buộc. Bước này vừa để tìm giải pháp nhanh chóng, vừa để tạo thêm chứng cứ về việc doanh nghiệp không hợp tác.

Bước 3: Giải quyết tranh chấp thông qua Hòa giải viên lao động.

Theo quy định, nhiều tranh chấp lao động cá nhân bắt buộc phải qua bước này. Nếu hòa giải không thành, người lao động sẽ nhận biên bản hòa giải không thành để làm cơ sở khởi kiện.

Bước 4: Khởi kiện ra Tòa án nhân dân có thẩm quyền. 

Người lao động gửi đơn khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên bố hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối, xác nhận quan hệ lao động và yêu cầu bồi thường, truy đóng các chế độ. Đây là bước quyết định để áp dụng đúng pháp luật và khôi phục lại quyền lợi.

Những sai lầm khiến người lao động mất quyền lợi khi giải quyết hợp đồng vô hiệu

Nhiều người lao động bị mất quyền lợi chính đáng khi mắc phải những sai lầm khi giải quyết hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối

Sai lầm lớn nhất là thiếu chứng cứ chứng minh mối quan hệ lao động và hành vi lừa dối. Nhiều người làm việc nhưng không lưu lại email, tin nhắn, thậm chí không có bảng lương rõ ràng. Khi xảy ra tranh chấp, chỉ bằng lời nói suông, Tòa án rất khó để tuyên bố hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối.

Sai lầm thứ hai là bỏ qua thời hiệu khiếu nại, khởi kiện. Thời hiệu tranh chấp lao động thường khá ngắn. Việc chần chừ, không quyết liệt xử lý ngay khi phát hiện bị lừa dối có thể dẫn đến việc mất quyền khởi kiện do hết thời hiệu.

Sai lầm thứ ba là tự ý chấm dứt công việc không đúng quy trình khi mâu thuẫn phát sinh. Việc này có thể khiến người lao động từ thế yếu chuyển sang thế vi phạm kỷ luật hoặc chấm dứt hợp đồng trái pháp luật, tạo lợi thế cho doanh nghiệp trong vụ tranh chấp.

Sai lầm thứ tư là ký vào các văn bản thỏa thuận, thanh lý hợp đồng dân sự do doanh nghiệp soạn sẵn mà không đọc kỹ nội dung, trong đó thường chứa các điều khoản từ bỏ quyền khiếu nại. 

Những câu hỏi thường gặp liên quan đến hợp đồng dân sự bị tuyên bố vô hiệu

Hãng Luật Quốc Tế Tự Do xin giải đáp một số câu hỏi thường gặp liên quan đến hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối

Tòa án dựa vào đâu để phân biệt hợp đồng dân sự thực sự và hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối che đậy quan hệ lao động? 

Tòa án sẽ đi sâu vào “bản chất thực tế thực hiện” chứ không chỉ dựa trên tên gọi hợp đồng. Các dấu hiệu trọng yếu để xác định quan hệ lao động bao gồm: sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động; NLĐ phải tuân thủ nội quy lao động và thời gian làm việc; và thù lao được trả thường xuyên, mang tính chất tiền lương. Nếu có các yếu tố này nhưng ký hợp đồng dân sự, đó có thể là căn cứ cho sự vô hiệu do lừa dối.

Nếu tôi ký hợp đồng cộng tác viên và bị tai nạn lao động, tôi có được hưởng trợ cấp từ công ty khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu không? 

Khi Tòa án tuyên bố hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối và xác nhận tồn tại quan hệ lao động, doanh nghiệp phải có trách nhiệm thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với người lao động bị tai nạn lao động theo quy định của Luật An toàn, vệ sinh lao động, bao gồm chi trả chi phí y tế và bồi thường, trợ cấp tương ứng.

Hãng Luật Quốc Tế Tự Do: Dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp

Hãng Luật Quốc Tế Tự Do cung cấp dịch vụ tư vấn hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối chuyên sâu

Xử lý tranh chấp khi hợp đồng dân sự vô hiệu vì lừa dối là một thách thức lớn. Hãng Luật Quốc Tế Tự Do, tổ chức hành nghề Luật sư trực thuộc Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai do Luật sư Đặng Văn Dũng sáng lập và điều hành là đơn vị hàng đầu trong lĩnh vực giải quyết các trường hợp hợp đồng bị tuyên bố vô hiệu do lừa dối.

Chúng tôi cung cấp dịch vụ tư vấn hợp đồng vô hiệu chuyên sâu, giúp người lao động rà soát hợp đồng, đánh giá rủi ro và nhận diện hành vi lừa dối ngay từ giai đoạn đầu. Đội ngũ Luật sư của chúng tôi sẽ đồng hành cùng khách hàng trong suốt quy trình xử lý tranh chấp, từ việc thu thập chứng cứ gián tiếp tinh vi đến đại diện tranh tụng tại Tòa án để đòi lại công bằng.

Đối với doanh nghiệp, chúng tôi mang đến giải pháp rà soát hệ thống hợp đồng, tư vấn soạn thảo hợp đồng dân sự đúng quy định, giúp doanh nghiệp phòng tránh các rủi ro pháp lý tiềm ẩn liên quan đến tranh chấp lao động.

Nếu bạn nghi ngờ mình đang ký một hợp đồng bất bình đẳng, hãy nhấc máy gọi ngay cho Luật sư Đặng Văn Dũng tại Hãng Luật Quốc Tế Tự Do để được đánh giá hồ sơ chuyên nghiệp. Chúng tôi cam kết bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bạn một cách tận tâm và hiệu quả nhất.

Công ty: Hãng Luật Quốc Tế Tự Do 

Hotline: 0901 109 768. 

Email: lsdangvandung@gmail.com.