Tự thú và đầu thú là gì? Phân biệt tự thú và đầu thú theo quy định mới nhất 2026

Tự thú và đầu thú là hai khái niệm pháp lý thường xuyên được nhắc đến trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự, đặc biệt khi cơ quan tiến hành tố tụng xem xét trách nhiệm hình sự và áp dụng chính sách khoan hồng của pháp luật.

Mặc dù đều thể hiện việc người phạm tội tự nguyện khai báo hành vi phạm tội với cơ quan có thẩm quyền, nhưng tự thú và đầu thú lại có sự khác biệt rõ ràng về thời điểm thực hiện, bản chất pháp lý cũng như hậu quả pháp lý phát sinh.

Trong bài viết dưới đây, Hãng Luật Quốc Tế Tự Do sẽ giúp bạn hiểu rõ tự thú và đầu thú là gì, cách phân biệt tự thú và đầu thú theo quy định pháp luật hình sự hiện hành, đồng thời làm rõ tự thú và đầu thú có được hưởng chính sách khoan hồng của pháp luật hay không.

Tự thú và đầu thú là gì?

Tự thú và đầu thú là hai khái niệm quan trọng trong tố tụng hình sự, thường được áp dụng khi xem xét trách nhiệm hình sự và chính sách khoan hồng của pháp luật đối với người phạm tội.

Theo điểm h và điểm i khoản 1 Điều 4 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, tự thú và đầu thú được hiểu như sau:

• Tự thú là việc người phạm tội tự nguyện khai báo với cơ quan, tổ chức có thẩm quyền về hành vi phạm tội của mình trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện.
• Đầu thú là việc người phạm tội sau khi hành vi phạm tội đã bị phát hiện thì tự nguyện ra trình diện và khai báo với cơ quan có thẩm quyền về hành vi phạm tội của mình.

Như vậy, điểm mấu chốt để phân biệt tự thú và đầu thú chính là thời điểm khai báo hành vi phạm tội.

Quy định của pháp luật về người phạm tội tự thú và đầu thú

Theo Điều 152 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, việc tiếp nhận và xử lý người phạm tội tự thú và đầu thú được thực hiện theo các quy định sau:

• Khi người phạm tội đến tự thú hoặc đầu thú, cơ quan, tổ chức tiếp nhận có trách nhiệm lập biên bản, ghi rõ họ tên, tuổi, nghề nghiệp, nơi cư trú và nội dung lời khai của người tự thú, đầu thú. Đồng thời, cơ quan tiếp nhận phải thông báo ngay cho Cơ quan điều tra hoặc Viện kiểm sát có thẩm quyền.
• Trường hợp hành vi phạm tội do người tự thú, đầu thú thực hiện không thuộc thẩm quyền điều tra của cơ quan tiếp nhận, thì cơ quan này phải chuyển thông tin và thông báo kịp thời cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền để tiếp nhận và giải quyết theo quy định.
• Trong thời hạn 24 giờ kể từ thời điểm tiếp nhận người phạm tội tự thú, đầu thú, Cơ quan điều tra có thẩm quyền phải thông báo bằng văn bản cho Viện kiểm sát cùng cấp để thực hiện việc kiểm sát theo quy định của pháp luật.

Phân biệt giữa tự thú và đầu thú

Mặc dù tự thú và đầu thú đều là hành vi người phạm tội tự nguyện khai báo với cơ quan có thẩm quyền, nhưng hai trường hợp này khác nhau về thời điểm, bản chất pháp lý và hậu quả pháp lý.

Điểm giống nhau giữa tự thú và đầu thú

• Tự thú và đầu thú đều là hành vi tự nguyện khai báo hành vi phạm tội.
• Đều thể hiện thái độ hợp tác với cơ quan tiến hành tố tụng.
• Tự thú và đầu thú đều được pháp luật tố tụng hình sự ghi nhận và là căn cứ để Tòa án xem xét khi quyết định hình phạt.

Điểm khác nhau giữa tự thú và đầu thú

Người phạm tội đầu thú có được hưởng chính sách khoan hồng của pháp luật không?

Căn cứ điểm d khoản 1 Điều 3 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2017, chính sách hình sự của Nhà nước Việt Nam được xây dựng trên nguyên tắc kết hợp giữa nghiêm trị và khoan hồng.

Theo đó, pháp luật hình sự quy định:

• Mọi hành vi phạm tội đều phải được phát hiện kịp thời, xử lý nhanh chóng, công minh, đúng pháp luật; mọi người phạm tội bình đẳng trước pháp luật, không phân biệt giới tính, dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo hay địa vị xã hội.
• Pháp luật nghiêm trị đối với người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy, ngoan cố chống đối, tái phạm nguy hiểm; người phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, dùng thủ đoạn xảo quyệt hoặc cố ý gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
• Đồng thời, pháp luật cũng áp dụng chính sách khoan hồng đối với người phạm tội tự thú và đầu thú, thành khẩn khai báo, tố giác đồng phạm, lập công chuộc tội, tích cực hợp tác với cơ quan tiến hành tố tụng, ăn năn hối cải, tự nguyện khắc phục hậu quả hoặc bồi thường thiệt hại do mình gây ra.
• Đối với người lần đầu phạm tội ít nghiêm trọng, có thể được áp dụng hình phạt nhẹ hơn hình phạt tù, giao cho cơ quan, tổ chức hoặc gia đình giám sát, giáo dục.
• Đối với người bị phạt tù, nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của pháp luật thì có thể được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt, tha tù trước thời hạn có điều kiện, và sau khi chấp hành xong hình phạt thì được tạo điều kiện tái hòa nhập cộng đồng, xóa án tích theo quy định.

Từ các quy định nêu trên có thể khẳng định, người phạm tội đầu thú là một trong những đối tượng được pháp luật xem xét áp dụng chính sách khoan hồng, đặc biệt khi người đó có thái độ thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải và tích cực hợp tác với cơ quan có thẩm quyền trong quá trình giải quyết vụ án.

Những điểm cần lưu ý về tự thú và đầu thú

Khi áp dụng các quy định pháp luật liên quan đến tự thú và đầu thú, người phạm tội cần đặc biệt lưu ý những vấn đề sau:

• Phân biệt đúng tự thú và đầu thú: Tự thú là việc khai báo hành vi phạm tội trước khi tội phạm hoặc người phạm tội bị phát hiện; đầu thú là việc ra trình diện sau khi hành vi phạm tội đã bị phát hiện.
• Yếu tố tự nguyện là điều kiện bắt buộc: Chỉ những trường hợp người phạm tội tự nguyện khai báo, không bị ép buộc, không do truy bắt thì mới được công nhận là tự thú hoặc đầu thú.
• Giá trị pháp lý khác nhau: Tự thú được pháp luật xác định là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự; còn đầu thú không đương nhiên là tình tiết giảm nhẹ mà được Tòa án xem xét khi quyết định hình phạt.
• Khoan hồng không áp dụng tự động: Việc hưởng chính sách khoan hồng đối với tự thú và đầu thú còn phụ thuộc vào thái độ thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải và việc khắc phục hậu quả.
• Cần tư vấn luật sư kịp thời: Việc lựa chọn thời điểm và hình thức tự thú hoặc đầu thú có ý nghĩa quan trọng, do đó người liên quan nên sớm liên hệ luật sư để được tư vấn, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

Dịch vụ tư vấn pháp luật hình sự liên quan đến tự thú và đầu thú tại Hãng Luật Quốc Tế Tự Do

Trong thực tiễn tố tụng hình sự, việc xác định đúng tự thú hay đầu thú có ý nghĩa rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến việc áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và chính sách khoan hồng của pháp luật. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào người phạm tội tự ra trình diện cũng được công nhận là tự thú hoặc đầu thú theo đúng quy định pháp luật.

Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực hình sự, Hãng Luật Quốc Tế Tự Do cung cấp các dịch vụ pháp lý chuyên sâu liên quan đến tự thú và đầu thú, bao gồm:

• Tư vấn xác định hành vi là tự thú hay đầu thú theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự và Bộ luật Hình sự;
• Đánh giá khả năng áp dụng tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với trường hợp tự thú và đầu thú;
• Hướng dẫn người phạm tội thực hiện tự thú, đầu thú đúng trình tự pháp luật nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp;
• Tham gia bào chữa, bảo vệ quyền lợi cho bị can, bị cáo trong quá trình điều tra, truy tố và xét xử.

Trường hợp cần tư vấn, giải thích chuyên sâu hoặc hỗ trợ pháp lý liên quan đến tự thú và đầu thú, Hãng Luật Quốc Tế Tự Do luôn sẵn sàng đồng hành, cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật hình sự và đại diện pháp lý theo đúng quy định pháp luật.

Hotline tư vấn: 0901.109.768