Thời hiệu khởi kiện tranh chấp dân sự – Vai trò luật sư bảo vệ quyền lợi

Nhiều trường hợp người dân dù có quyền lợi hợp pháp nhưng cuối cùng lại không được Tòa án thụ lý, chỉ vì một lý do hết thời hiệu khởi kiện tranh chấp dân sự. Trên thực tế, “thời hiệu” là yếu tố quyết định việc có được quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền lợi của mình hay không. Nhưng phần lớn người dân lại không nắm được quy định này, hoặc chỉ biết khi sự việc đã quá muộn.

“Thời hiệu” là yếu tố quyết định việc có được quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền lợi của mình hay không

Thời hiệu khởi kiện tranh chấp dân sự là gì? Vì sao lại quan trọng đến vậy?

Thời hiệu khởi kiện là gì?

Theo Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu là khoảng thời gian mà pháp luật quy định để chủ thể thực hiện quyền yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Nói cách khác, thời hiệu khởi kiện tranh chấp dân sự là thời hạn mà trong đó người có quyền lợi bị xâm phạm được nộp đơn khởi kiện. Nếu thời hạn này kết thúc, Tòa án có quyền từ chối giải quyết, trừ một số trường hợp đặc biệt được pháp luật cho phép không áp dụng thời hiệu.

Đây là lý do thời hiệu trở thành yếu tố then chốt. Người dân thường nghĩ rằng “có quyền là được kiện”, nhưng pháp luật đặt ra ranh giới thời gian để đảm bảo tính ổn định của các quan hệ dân sự. Một yêu cầu đưa ra quá muộn không chỉ gây khó khăn cho việc thu thập chứng cứ mà còn tạo sự bất an pháp lý cho các bên liên quan.

Sai lầm phổ biến về cách tính thời hiệu khởi kiện

Một trong những sai lầm lớn nhất khiến nhiều người bỏ lỡ cơ hội chính là việc nhầm lẫn thời điểm bắt đầu thời hiệu khởi kiện. Theo Bộ luật Dân sự, thời hiệu được tính từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Chính sự khác biệt này đã tạo ra sự phức tạp và là lý do tại sao việc xác định chính xác thời hiệu khởi kiện tranh chấp dân sự cần có sự tư vấn chuyên nghiệp. Tòa án sẽ trả lại đơn khởi kiện nếu xét thấy vụ án đã hết thời hiệu khởi kiện, điều này có nghĩa là mọi nỗ lực đòi lại quyền lợi của bạn sẽ chấm dứt Việc tuân thủ thời hiệu là bước đầu tiên và cơ bản nhất để bảo vệ quyền lợi của mình một cách hợp pháp.

Quy định về thời hiệu khởi kiện theo luật hiện hành 

Pháp luật Việt Nam quy định thời hiệu khởi kiện khác nhau tùy thuộc vào loại tranh chấp cụ thể.

Thời hiệu khởi kiện đối với hợp đồng 

Theo quy định chung, thời hiệu khởi kiện hợp đồng để yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

Một doanh nghiệp chậm thanh toán tiền hàng, thời hiệu 03 năm sẽ được tính từ ngày đáng lẽ họ phải thanh toán theo hợp đồng nhưng đã không thực hiện, chứ không phải ngày bạn quyết định khởi kiện. Việc xác định chính xác ngày vi phạm là chìa khóa để bảo vệ quyền lợi.

Thời hiệu khởi kiện về thừa kế

Tranh chấp thừa kế là một trong những loại vụ án có thời hiệu khởi kiện thừa kế phức tạp nhất, vì nó liên quan đến nhiều mốc thời gian:

• Trước ngày 01/01/2017 (Bộ luật Dân sự 2005): Thời hiệu là 10 năm đối với bất động sản và 30 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế.
• Từ ngày 01/01/2017 (Bộ luật Dân sự 2015): Thời hiệu khởi kiện tranh chấp dân sự về thừa kế là 30 năm đối với bất động sản và 10 năm đối với động sản, kể từ thời điểm mở thừa kế.

Sự khác biệt về luật qua các thời kỳ khiến nhiều người lúng túng, luật sư cần xem xét vụ việc xảy ra vào thời điểm nào để áp dụng luật phù hợp, đặc biệt trong các vụ án thừa kế liên quan đến đất đai và kéo dài qua nhiều thế hệ.

Thời hiệu khởi kiện về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng

Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là 03 năm, kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Đây là các vụ án liên quan đến tai nạn, xâm phạm danh dự, nhân phẩm, hoặc các hành vi gây thiệt hại khác.

Phục hồi thời hiệu khởi kiện lấy lại quyền lợi chính đáng

Pháp luật Việt Nam cho phép cơ chế phục hồi thời hiệu khởi kiện.

Điều kiện để phục hồi thời hiệu

Thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự có thể được Tòa án phục hồi nếu có lý do chính đáng để người có quyền khởi kiện không thể thực hiện quyền của mình trong thời hạn cho phép. Các lý do chính đáng thường được Tòa án chấp nhận là:

• Do bị bệnh nặng kéo dài khiến người khởi kiện không thể đi lại hoặc nộp đơn.
• Do đi công tác, học tập ở vùng sâu, vùng xa, hải đảo gặp khó khăn về liên lạc.
• Do sự kiện bất khả kháng đã kết thúc nhưng vẫn cần một khoảng thời gian hợp lý để người có quyền thực hiện việc khởi kiện.

Thủ tục và trình tự phục hồi

Người khởi kiện phải gửi đơn yêu cầu Tòa án xem xét phục hồi thời hiệu. Đơn này phải kèm theo chứng cứ chứng minh lý do chính đáng. Tuy nhiên, việc phục hồi thời hiệu không phải là điều dễ dàng. Tòa án sẽ xem xét rất kỹ lưỡng về tính khách quan và hợp lý của lý do đưa ra. 

Việc nắm vững và áp dụng linh hoạt các quy định về tạm ngừng, bắt đầu lại, và phục hồi thời hiệu khởi kiện tranh chấp dân sự là thước đo năng lực của một luật sư chuyên nghiệp.

Thời hiệu khởi kiện lại

Trường hợp đã hết thời hiệu khởi kiện lại có thể xảy ra khi vụ án đã được Tòa án thụ lý nhưng sau đó bị đình chỉ giải quyết (ví dụ: nguyên đơn rút đơn, hoặc đương sự chết). Thời hiệu khởi kiện lại sẽ bắt đầu lại từ đầu, tính từ ngày quyết định đình chỉ có hiệu lực pháp luật. Việc nắm rõ điều này giúp đương sự không bị mất quyền khởi kiện một cách oan uổng.

Vai trò của luật sư trong việc bảo vệ thời hiệu khởi kiện

Luật sư chính là người nắm giữ chìa khóa và đảm bảo cánh cửa đó không bị đóng lại trước mặt bạn.

Xác định chính xác ngày bắt đầu và ngày kết thúc

Đây là nhiệm vụ then chốt nhất. Luật sư, với kinh nghiệm và chuyên môn sâu, sẽ phân tích hồ sơ, văn bản, chứng cứ để xác định chính xác ngày mà quyền lợi của khách hàng bị xâm phạm.

• Luật sư sẽ không chỉ nhìn vào ngày ký mà còn nhìn vào các điều khoản về nghĩa vụ, thời hạn thực hiện, và điều khoản phạt vi phạm.
• Đặc biệt trong tranh chấp đất đai, thừa kế kéo dài, luật sư sẽ xác định vụ việc chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Dân sự năm nào để đưa ra thời hiệu khởi kiện tranh chấp dân sự chính xác.

Áp dụng các trường hợp “tạm ngừng” và “không tính”

Luật sư sẽ rà soát các sự kiện trong quá trình tranh chấp để xem có yếu tố nào theo Điều 156 hoặc Điều 157 của Bộ luật Dân sự hay không. Việc này có thể giúp kéo dài thời hiệu khởi kiện tranh chấp dân sự một cách hợp pháp.

Đảm bảo thủ tục nộp hồ sơ đúng thời điểm

Ngay cả khi xác định được thời hiệu, việc soạn thảo hồ sơ khởi kiện, đơn kiện, nộp chứng cứ, và nộp án phí… cũng cần độ chính xác cao. Luật sư sẽ đảm bảo đơn kiện được nộp tại Tòa án có thẩm quyền trước khi thời hiệu kết thúc, tránh rủi ro Tòa án từ chối thụ lý vì lý do thủ tục.

Các câu hỏi thường gặp về thời hiệu khởi kiện tranh chấp dân sự

Những vấn đề mà người dân và doanh nghiệp thường thắc mắc khi đối diện với vấn đề thời hiệu khởi kiện.

Khi hết thời hiệu khởi kiện thì có mất quyền khởi kiện vĩnh viễn không?

Khi thời hiệu khởi kiện tranh chấp dân sự kết thúc, Tòa án sẽ ra quyết định trả lại đơn khởi kiện và không giải quyết vụ án. Tuy nhiên, nếu thời hiệu đã hết nhưng đương sự vẫn thực hiện quyền yêu cầu, và Tòa án xét thấy có lý do chính đáng, khách quan khiến họ không thể khởi kiện trong thời hạn, Tòa án vẫn có thể xem xét thụ lý. 

Các bên có được thỏa thuận về thời hiệu khởi kiện không?

Theo Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện do pháp luật quy định. Các bên không được phép thỏa thuận rút ngắn hoặc kéo dài thời hiệu khởi kiện đối với các tranh chấp dân sự. Bất kỳ thỏa thuận nào vi phạm nguyên tắc này đều có thể bị coi là vô hiệu để đảm bảo tính thống nhất và công bằng của pháp luật.

Việc đàm phán, hòa giải có làm gián đoạn thời hiệu khởi kiện không?

Theo quy định hiện hành, việc đàm phán, hòa giải giữa các bên không thuộc trường hợp tạm ngừng tính thời hiệu (Điều 156 BLDS) và cũng không phải là trường hợp làm thời hiệu khởi kiện tranh chấp dân sự bắt đầu lại (Điều 157 BLDS). Chỉ khi nào bên có nghĩa vụ thừa nhận hoặc thực hiện một phần nghĩa vụ trong quá trình đàm phán, thời hiệu mới bắt đầu lại.

Hãng Luật Quốc Tế Tự Do: cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp

Công ty Luật TNHH Hãng Luật Quốc Tế Tự Do – Tổ chức hành nghề Luật sư trực thuộc Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai

Việc nắm vững các quy tắc về thời hiệu khởi kiện tranh chấp dân sự, đặc biệt là các quy định phức tạp về tạm ngừng, bắt đầu lại và phục hồi thời hiệu, là chìa khóa để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của bạn. Sự đồng hành của một luật sư tranh chấp dân sự giàu kinh nghiệm không chỉ giúp bạn tránh được sai lầm về thời hiệu mà còn xây dựng chiến lược pháp lý tối ưu giúp vụ án có khả năng chiến thắng.

Công ty Luật TNHH Hãng Luật Quốc Tế Tự Do là Tổ chức hành nghề Luật sư trực thuộc Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai, được sáng lập và điều hành bởi Luật sư Đặng Văn Dũng – một chuyên gia pháp lý có uy tín và kinh nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực tranh chấp dân sự và tố tụng.

• Tư vấn và hỗ trợ lập luận, thu thập chứng cứ để yêu cầu Tòa án phục hồi thời hiệu, “cứu” các vụ án tưởng chừng đã mất.
• Thay mặt khách hàng thực hiện mọi thủ tục khởi kiện, tố tụng, đàm phán và tranh tụng tại Tòa án, đảm bảo hồ sơ của bạn luôn hợp lệ và vững chắc trước mọi phản bác pháp lý.
• Cung cấp giải pháp toàn diện cho các tranh chấp dân sự phức tạp.

Thông tin liên hệ Hãng Luật Quốc Tế Tự Do

Luật sư Đặng Văn Dũng – chuyên gia pháp lý uy tín trong lĩnh vực tranh chấp dân sự và tố tụng.

• Công ty: Hãng Luật Quốc Tế Tự Do 
• Hotline: 0901 109 768. 
• Email: lsdangvandung@gmail.com.