Quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc – nghỉ đúng luật như thế nào?

Khi chấm rứt hợp đồng lao động, không phải ai cũng nắm rõ quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc để đảm bảo bản thân nhận được đầy đủ các khoản trợ cấp thôi việc, bảo hiểm thất nghiệp và không vi phạm pháp luật lao động. Bài viết này cung cấp hướng dẫn chi tiết về thủ tục chấm dứt hợp đồng lao động và cách thức để bạn có thể nghỉ việc đúng luật, bảo vệ lợi ích hợp pháp của chính mình.

Thủ tục chấm dứt hợp đồng lao động bảo vệ lợi ích hợp pháp của chính mình

Cơ sở pháp lý và tầm quan trọng của việc nắm rõ luật lao động

Bộ luật Lao động năm 2019 quy định rõ ràng về việc chấm dứt hợp đồng lao động, từ đó xác định quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc. Việc nắm vững các quy định này sẽ giúp người lao động thực hiện đúng trách nhiệm của mình đối với người sử dụng lao động người sử dụng lao động và yêu cầu người sử dụng lao động thực hiện đúng các nghĩa vụ chi trả và hoàn thiện thủ tục pháp lý sau khi nghỉ.

Các hình thức chấm dứt hợp đồng lao động cơ bản

Để xác định quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc, trước hết cần xác định hình thức chấm dứt HĐLĐ:

• Chấm dứt theo thỏa thuận: Hai bên đồng ý chấm dứt HĐLĐ. Đây là hình thức lý hài hòa cho các bên.
• Chấm dứt theo quy định pháp luật: HĐLĐ hết hạn, NLĐ đủ tuổi nghỉ hưu, công ty giải thể, hoặc do NSDLĐ chấm dứt hợp đồng.
• Chấm dứt đơn phương từ phía NLĐ: NLĐ muốn chấm dứt HĐLĐ trước thời hạn. Hình thức này đòi hỏi NLĐ phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về thời hạn báo trước để được xem là nghỉ việc đúng luật.

Tài chính và quyền lợi sau khi kết thúc hợp đồng lao động

Yếu tố tài chính luôn là mối quan tâm hàng đầu trong quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc.

Trợ cấp thôi việc

Trợ cấp thôi việc là khoản tiền NSDLĐ có nghĩa vụ chi trả cho NLĐ khi HĐLĐ chấm dứt theo quy định, ngoại trừ trường hợp NLĐ đủ điều kiện hưởng lương hưu hoặc chấm dứt HĐLĐ do lỗi của NLĐ.

Thời gian tính trợ cấp thôi việc là tổng thời gian làm việc thực tế trừ đi thời gian đã tham gia bảo hiểm thất nghiệp và thời gian làm việc đã được NSDLĐ chi trả trợ cấp thôi việc hoặc trợ cấp mất việc làm trước đó.

Trợ cấp mất việc làm

Khác với trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm chỉ áp dụng khi NLĐ mất việc do thay đổi cơ cấu, công nghệ hoặc vì lý do kinh tế. Mức hưởng là một tháng tiền lương cho mỗi năm làm việc, nhưng tối thiểu là 02 tháng tiền lương. NLĐ cần nắm rõ sự khác biệt này để bảo vệ quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc trong trường hợp công ty tái cơ cấu.

Thanh toán lương và các quyền lợi khác

Theo Điều 48 BLLĐ 2019, trong thời hạn 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt HĐLĐ, hai bên có trách nhiệm thanh toán đầy đủ các khoản tiền liên quan đến quyền lợi của mỗi bên. Trường hợp đặc biệt (công ty phá sản, thiên tai…), thời hạn có thể kéo dài nhưng không quá 30 ngày. Các khoản cần thanh toán:

• Tiền lương làm việc đến ngày nghỉ.
• Tiền phép năm chưa nghỉ hết.
• Các khoản thưởng, phụ cấp, phúc lợi khác theo HĐLĐ hoặc thỏa ước lao động tập thể.

Hoàn tất thủ tục bảo hiểm xã hội 

Đây là một trong những quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc tối quan trọng. NSDLĐ có trách nhiệm hoàn thành thủ tục chấm dứt hợp đồng lao động và xác nhận thời gian đóng BHXH, BHTN và trả lại sổ BHXH cùng các giấy tờ khác cho NLĐ. Việc chốt sổ BHXH là cơ sở để NLĐ có thể:

• Tiếp tục đóng BHXH ở đơn vị mới.
• Hưởng chế độ BHXH một lần.
• Làm hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp.

Quyền và nghĩa vụ của người lao động đẩm bảo nghỉ việc đúng luật 

Thách thức đối với NLĐ là thực hiện việc đơn phương chấm dứt HĐLĐ mà vẫn đảm bảo nghỉ việc đúng luật.

Nghĩa vụ báo trước của người lao động 

Nghĩa vụ báo trước là điều kiện tiên quyết để việc chấm dứt HĐLĐ đơn phương từ phía NLĐ có hiệu lực pháp luật. Thời hạn báo trước phụ thuộc vào loại HĐLĐ:

Trường hợp được quyền đơn phương chấm dứt HDLD mà không cần báo trước

Pháp luật bảo vệ NLĐ bằng cách cho phép họ đơn phương chấm dứt HĐLĐ mà không cần báo trước nếu NSDLĐ có hành vi vi phạm nghiêm trọng. Việc nắm rõ quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc trong tình huống này giúp NLĐ thoát khỏi môi trường làm việc độc hại một cách hợp pháp. Các trường hợp NLĐ được nghỉ ngay lập tức bao gồm:

• Không được bố trí đúng công việc, địa điểm làm việc hoặc không được bảo đảm điều kiện làm việc như đã thỏa thuận.
• Không được trả lương đầy đủ hoặc trả lương không đúng thời hạn, trừ trường hợp bất khả kháng.
• Bị ngược đãi, đánh đập hoặc có lời nói, hành vi xúc phạm danh dự, nhân phẩm; bị quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
• Bị cưỡng bức lao động.
• Lao động nữ mang thai phải nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
• Đủ tuổi nghỉ hưu, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.
• NSDLĐ cung cấp thông tin không trung thực khi giao kết HĐLĐ làm ảnh hưởng đến việc thực hiện HĐLĐ.

Nghĩa vụ bàn giao công việc

Song song với việc đảm bảo quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc về tài chính và thủ tục, NLĐ có nghĩa vụ bàn giao công việc, tài sản, tài liệu liên quan cho NSDLĐ theo quy định của công ty hoặc theo thỏa thuận. Việc không bàn giao công việc đầy đủ, đúng thời hạn có thể là căn cứ để NSDLĐ trì hoãn việc thanh toán hoặc phát sinh tranh chấp sau này. Thủ tục chấm dứt hợp đồng lao động chỉ được xem là hoàn tất khi cả hai bên đã thực hiện trọn vẹn nghĩa vụ của mình.

Hậu quả pháp lý khi người lao động nghỉ việc sai luật

Nắm rõ và tuân thủ các quy định để đảm bảo mình đã nghỉ việc đúng luật

Việc không tuân thủ quy định về thời hạn báo trước hoặc các điều kiện khác được xem là đơn phương chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc. Khi chấm dứt HĐLĐ trái pháp luật, NLĐ phải đối mặt với các hậu quả sau:

• Không được hưởng trợ cấp thôi việc: Quyền lợi tài chính cơ bản nhất bị mất.
• Phải bồi thường: Bồi thường nửa tháng tiền lương theo HĐLĐ.
• Bồi thường chi phí đào tạo: Nếu NLĐ được đào tạo nâng cao trình độ do NSDLĐ chi trả kinh phí.
• Phải bồi thường tiền lương: Trong trường hợp NLĐ vi phạm thời hạn báo trước, NLĐ phải bồi thường cho NSDLĐ một khoản tiền tương ứng với tiền lương trong những ngày không báo trước.

Việc nắm rõ và tuân thủ các quy định về quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc là cách duy nhất để tránh được các khoản bồi thường không đáng có, đảm bảo mình đã nghỉ việc đúng luật.

Thủ tục chấm dứt hợp đồng lao động cần nắm rõ

Thủ tục chấm dứt hợp đồng lao động giúp bảo vệ cả hai bên

Thông báo/đơn xin nghỉ việc

NLĐ cần lập văn bản thông báo hoặc đơn xin nghỉ việc, nêu rõ lý do và ngày chính thức nghỉ việc (phải tuân thủ thời hạn báo trước đã nêu ở trên). Đảm bảo đơn được NSDLĐ xác nhận (ký, đóng dấu) để làm bằng chứng pháp lý.

Ký biên bản thanh lý/quyết định chấm dứt hđlđ

Đây là văn bản chính thức xác nhận việc chấm dứt HĐLĐ, ghi rõ thời điểm chấm dứt và các khoản tiền, quyền lợi, nghĩa vụ đã được thanh toán/hoàn thành. NLĐ cần kiểm tra kỹ lưỡng các thông tin sau:

• Ngày chấm dứt hợp đồng.
• Xác nhận đã nhận trợ cấp thôi việc.
• Xác nhận đã bàn giao công việc và nhận lại Sổ BHXH.

Hoàn tất việc chốt sổ BHXH và làm thủ tục hưởng bhtn

• Chốt sổ BHXH: NSDLĐ phải hoàn thiện hồ sơ và trả lại sổ BHXH cho NLĐ.
• Hồ sơ BHTN: Sau khi chấm dứt HĐLĐ và có sổ BHXH đã chốt, NLĐ có 03 tháng để nộp hồ sơ hưởng trợ cấp thất nghiệp tại Trung tâm Dịch vụ việc làm.

Chỉ NLĐ nghỉ việc đúng luật mới đủ điều kiện làm hồ sơ hưởng BHTN nếu đáp ứng đủ các điều kiện khác (đóng BHTN đủ 12 tháng trở lên trong 24 tháng trước khi nghỉ việc, chưa tìm được việc làm sau 15 ngày…).

Câu hỏi thường gặp về quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc

Việc nắm rõ quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc là chìa khóa để bảo vệ bản thân

Có được rút đơn xin nghỉ việc sau khi đã nộp không?

Việc rút đơn xin nghỉ việc có thể được thực hiện nếu chưa hết thời hạn báo trước và NSDLĐ đồng ý bằng văn bản. Nếu NSDLĐ đã đồng ý cho NLĐ nghỉ, việc rút đơn phải được sự đồng thuận của cả hai bên.

NSDLD có được phép giữ sổ BHXH của tôi không?

Theo Điều 48 BLLĐ 2019, NSDLĐ có trách nhiệm hoàn thành thủ tục chấm dứt hợp đồng lao động và trả lại đầy đủ sổ BHXH cùng các giấy tờ khác cho NLĐ trong vòng 14 ngày làm việc kể từ ngày chấm dứt HĐLĐ. Việc giữ sổ BHXH để gây áp lực hoặc buộc NLĐ bàn giao công việc là hành vi vi phạm pháp luật. NLĐ cần nắm rõ quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc này để bảo vệ quyền lợi của mình.

Tôi có được nghỉ việc ngay nếu bị nsdlđ quấy rối, xúc phạm không?

Đây là một trong 7 trường hợp NLĐ có quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc mà không cần báo trước. Tuy nhiên, để tránh rủi ro tranh chấp, NLĐ cần thu thập bằng chứng chứng minh hành vi vi phạm của NSDLĐ (tin nhắn, ghi âm, lời khai nhân chứng).

Nếu công ty phá sản, tôi có được nhận trợ cấp thôi việc không?

Khi công ty giải thể, phá sản, HĐLĐ sẽ chấm dứt. NLĐ vẫn được nhận trợ cấp thôi việc theo quy định. Tuy nhiên, việc thanh toán này sẽ tuân theo thứ tự ưu tiên thanh toán tài sản của công ty theo Luật Phá sản.

Điều gì xảy ra nếu tôi muốn nghỉ việc đúng luật nhưng NSDLĐ không chịu ký quyết định nghỉ việc?

Nếu bạn đã tuân thủ đúng thời hạn báo trước và không thuộc trường hợp không được nghỉ, việc chấm dứt HĐLĐ vẫn có hiệu lực pháp luật kể từ ngày hết thời hạn báo trước. Quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc của bạn được bảo đảm. Nếu NSDLĐ cố tình không ký quyết định hoặc không chốt sổ BHXH, bạn có quyền làm đơn tố cáo gửi đến phòng Lao động – Thương binh và Xã hội cấp huyện hoặc khởi kiện ra Tòa án nhân dân cấp huyện.

Hãng Luật Quốc Tế Tự Do: cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp

Hãng Luật Quốc Tế Tự Do cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật lao động

Việc nắm rõ quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc là chìa khóa để bảo vệ bản thân và tránh các tranh chấp pháp lý không đáng có. Thực hiện nghỉ việc đúng luật không chỉ là một hành động tuân thủ pháp luật mà còn là sự tôn trọng đối với chính bản thân và sự nghiệp của bạn.

Trong mọi trường hợp liên quan đến thủ tục chấm dứt hợp đồng lao động, đặc biệt là khi có dấu hiệu tranh chấp về trợ cấp thôi việc, tiền lương hay chốt sổ BHXH, việc tham vấn ý kiến chuyên gia luật là vô cùng cần thiết.

Công ty Luật TNHH Hãng Luật Quốc Tế Tự Do do Luật sư Đặng Văn Dũng sáng lập và điều hành, là Tổ chức hành nghề Luật sư chuyên nghiệp trực thuộc Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai. Chúng tôi cam kết cung cấp dịch vụ tư vấn pháp luật lao động, giải quyết tranh chấp HĐLĐ, và hỗ trợ hoàn thiện thủ tục chấm dứt hợp đồng lao động một cách nhanh chóng, hiệu quả, đảm bảo tối đa quyền và nghĩa vụ người lao động khi nghỉ việc của bạn.

Công ty: Hãng Luật Quốc Tế Tự Do 

Hotline: 0901 109 768. 

Email: lsdangvandung@gmail.com.