Người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự – bảo vệ doanh nghiệp

Trong môi trường kinh doanh ngày càng phức tạp, tranh chấp dân sự giữa các tổ chức, cá nhân và doanh nghiệp xuất hiện ngày càng nhiều. Không ít doanh nghiệp chỉ vì không hiểu rõ quy định về người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự mà vô tình đánh mất quyền lợi. Bài viết này, Hãng Luật Quốc Tế Tự Do sẽ cung cấp góc nhìn toàn diện để chủ doanh nghiệp chủ động xây dựng lá chắn pháp lý an toàn.

Không ít doanh nghiệp chỉ vì không hiểu rõ quy định về người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự mà vô tình đánh mất quyền lợi

Người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự là gì?

Bản chất pháp lý của người đại diện theo pháp luật

Theo Bộ luật Dân sự 2015, người đại diện theo pháp luật của pháp nhân là người được pháp nhân chỉ định theo điều lệ hoặc theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền để nhân danh và vì lợi ích của pháp nhân xác lập, thực hiện giao dịch dân sự.

Trong vụ án tố tụng, người đại diện theo pháp luật là người đại diện cho doanh nghiệp với tư cách nguyên đơn, bị đơn hoặc người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan để thực hiện các quyền và nghĩa vụ tố tụng tại Tòa án hoặc Trọng tài thương mại.

Thẩm quyền nhân danh pháp nhân

Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp có thẩm quyền cao nhất để ký các văn bản quan trọng như đơn khởi kiện, đơn phản tố, bản tự khai, biên bản hòa giải và các quyết định chấp nhận hoặc từ bỏ một phần yêu cầu khởi kiện. 

Tiếng nói của người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự được coi là tiếng nói của chính doanh nghiệp. Mọi sai lầm trong phát ngôn hoặc cam kết của người này đều ràng buộc trực tiếp đến trách nhiệm tài sản của công ty.

Quy định đại diện theo pháp luật trong doanh nghiệp

Luật Doanh nghiệp 2020 mở ra cơ chế linh hoạt nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu không được quản trị đúng cách.

Cơ chế đa đại diện (Nhiều người đại diện theo pháp luật)

Doanh nghiệp hiện nay có thể có một hoặc nhiều người đại diện theo pháp luật. Điều này giúp tối ưu hóa việc quản lý khi doanh nghiệp hoạt động đa ngành, đa lĩnh vực. Tuy nhiên, rủi ro phát sinh khi doanh nghiệp vướng vào tranh chấp, ai sẽ là người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự để tham gia phiên tòa?

Nếu điều lệ không quy định rõ phân chia thẩm quyền, bất kỳ người đại diện nào cũng có thẩm quyền nhân danh doanh nghiệp, dẫn đến tình trạng tranh chấp ngay trong nội bộ về việc ai có quyền đưa ra quyết định tố tụng cuối cùng làm yếu thế doanh nghiệp trước đối tác và Tòa án.

Trách nhiệm của người đại diện

Pháp luật quy định người đại diện phải thực hiện quyền và nghĩa vụ một cách trung thực, cẩn trọng, tốt nhất nhằm bảo đảm lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. Nếu người đại diện lợi dụng chức vụ, quyền hạn gây thiệt hại, doanh nghiệp có quyền khởi kiện yêu cầu người này bồi thường. Đây là điểm mà doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý khi chọn người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự để tránh tình trạng “gậy ông đập lưng ông”.

Vai trò của người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự

Vai trò của người đại diện mang tính chiến lược quyết định thành bại của vụ việc.

Quyết định chiến lược tố tụng cao nhất

Người đại diện là người quyết định doanh nghiệp sẽ khởi kiện, hay theo đuổi hòa giải, chấp nhận một phần thiệt hại để đổi lấy sự ổn định kinh doanh. Khi là người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự, họ có quyền quyết định việc cung cấp tài liệu chứng cứ, cam kết về tính xác thực của tài liệu, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả giám định và phán quyết của Tòa.

Nhân tố quyết định trong hòa giải

Hòa giải là giai đoạn quan trọng nhất để doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí. Chỉ người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự mới có đủ thẩm quyền quyết định việc giảm bớt yêu cầu bồi thường hoặc chấp nhận mức bồi thường của đối phương tại Biên bản hòa giải thành. 

Phân biệt người đại diện theo pháp luật và người đại diện theo ủy quyền

Sự nhầm lẫn giữa hai tư cách này là nguyên nhân dẫn đến việc đơn khởi kiện bị trả lại hoặc phiên tòa bị hoãn.

Để giảm thiểu áp lực cho chủ doanh nghiệp, doanh nghiệp thường ủy quyền cho Luật sư. Tuy nhiên, một số hành vi đặc thù như chấp nhận bồi thường, rút đơn, Luật sư chỉ được làm nếu văn bản ủy quyền ghi rõ. Nếu không phân biệt kỹ, doanh nghiệp vẫn bắt buộc phải cử người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự tham gia trực tiếp.

Rủi ro khi người đại diện không tham gia đúng quy định

Sự vắng mặt hoặc tham gia không đúng thẩm quyền của người đại diện có thể gây ra những hậu quả to lớn

Đơn khởi kiện bị trả lại, vụ án bị đình chỉ

Nếu đơn khởi kiện không phải do người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự ký Tòa án sẽ trả lại đơn. Trong bối cảnh tranh chấp, việc chậm trễ khởi kiện có thể khiến rủi ro tẩu tán tài sản của đối phương tăng cao, khiến doanh nghiệp mất khả năng thi hành án sau này.

Phiên tòa bị hoãn, doanh nghiệp mất cơ hội bảo vệ

Nếu người đại diện được triệu tập hợp pháp lần thứ nhất mà vắng mặt không có lý do chính đáng, Tòa án sẽ hoãn phiên tòa. Nếu vắng mặt lần thứ hai, Tòa án có thể xem xét xử vắng mặt hoặc đình chỉ yêu cầu khởi kiện. Doanh nghiệp sẽ mất đi cơ hội đối chất, đưa ra bằng chứng bảo vệ mình, rủi ro thua kiện gần như chắc chắn.

Phán quyết bị hủy do vi phạm thủ tục tố tụng

Rủi ro nguy hiểm nhất là khi doanh nghiệp thắng kiện, nhưng đối phương kháng cáo chứng minh rằng người tham gia phiên tòa trước đó không đúng tư cách là người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự hoặc ủy quyền không hợp pháp. Tòa án cấp phúc thẩm sẽ hủy bản án sơ thẩm để giải quyết lại từ đầu, gây thiệt hại vô cùng lớn về thời gian, chi phí án phí và chi phí theo đuổi vụ kiện.

Các câu hỏi thường gặp liên quan đến người đại diện theo pháp luật

Hãng Luật Quốc Tế Tự Do giải đáp một số thắc mắc liên quan đến các vụ tranh chấp doanh nghiệp.

Doanh nghiệp có thể ủy quyền cho Luật sư tham gia tất cả các giai đoạn tố tụng không?

Có thể ủy quyền cho Luật sư tham gia hầu hết các giai đoạn. Tuy nhiên, Tòa án có quyền triệu tập trực tiếp người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự tham gia các phiên hòa giải hoặc đối chất nếu xét thấy sự vắng mặt của người đại diện làm cản trở việc giải quyết vụ án. 

Nếu người đại diện theo pháp luật bị tạm giam hoặc mất năng lực hành vi thì ai sẽ đại diện doanh nghiệp tố tụng?

Trong trường hợp này, doanh nghiệp bắt buộc phải thực hiện thủ tục thay đổi người đại diện theo pháp luật trên giấy chứng nhận ĐKDN hoặc đề nghị Tòa án chỉ định người đại diện tạm thời để tham gia tranh chấp, đảm bảo quyền lợi doanh nghiệp không bị bỏ trống. Việc này cần tư vấn sát sao từ Luật sư để không bị gián đoạn tố tụng.

Người đại diện theo pháp luật có phải bồi thường thiệt hại cho công ty nếu thua kiện không?

Chỉ phải bồi thường nếu lỗi thua kiện xuất phát từ hành vi lợi dụng chức vụ, lừa dối, không tuân thủ nghĩa vụ cẩn trọng gây thiệt hại cho doanh nghiệp. Thua kiện do rủi ro kinh doanh hoặc chứng cứ yếu không phải căn cứ bồi thường cá nhân.

Hãng Luật Quốc Tế Tự Do: Dịch vụ tư vấn pháp lý doanh nghiệp chuyên nghiệp

Hãng Luật Quốc Tế Tự Do cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp trên bàn đàm phán

Hãng Luật Quốc Tế Tự Do trực thuộc Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai dưới sự điều hành của Luật sư Đặng Văn Dũng, cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp trên bàn đàm phán và trước Tòa. Chúng tôi cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý doanh nghiệp gồm:

• Rà soát điều lệ, cấu trúc thẩm quyền người đại diện để phòng ngừa tranh chấp.
• Tư vấn xây dựng hệ thống chứng cứ và chiến lược tố tụng chặt chẽ.
• Đại diện doanh nghiệp đàm phán, hòa giải và tranh tụng tại Tòa án/Trọng tài.
• Tư vấn rà soát tuân thủ rủi ro khi thay đổi người đại diện.

Liên hệ ngay với Hãng Luật Quốc Tế Tự Do để đặt lịch tư vấn trực tiếp với Luật sư Đặng Văn Dũng và nhận chiến lược quản trị người đại diện theo pháp luật trong vụ án dân sự an toàn, nhanh chóng và hiệu quả nhất.

Công ty: Hãng Luật Quốc Tế Tự Do 

Hotline: 0901 109 768. 

Email: lsdangvandung@gmail.com.