Độ Tuổi Phải Chịu Trách Nhiệm Hình Sự Là Bao Nhiêu? Quy Định Mới Nhất 2025

Xác định độ tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự là vấn đề quan trọng trong bối cảnh trẻ vị thành niên ngày càng liên quan đến các vụ việc pháp luật. Phụ huynh, giáo viên và các cơ quan quản lý thường băn khoăn: Bao nhiêu tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự? Người dưới 18 tuổi bị xử lý ra sao? Pháp luật quy định thế nào về tuổi chịu trách nhiệm hình sự?

Bài viết dưới đây của Hãng Luật Quốc Tế Tự Do cung cấp phân tích chi tiết: các nhóm tuổi, biện pháp xử lý, trách nhiệm bồi thường và lời khuyên từ luật sư nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho trẻ.

Tuổi chịu trách nhiệm hình sự theo quy định hiện hành

Theo Điều 12 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), độ tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự được phân thành ba nhóm với mức xử lý khác nhau, dựa trên loại tội phạm và mức độ nhận thức của người phạm tội:

1. Người từ đủ 16 tuổi trở lên

Nhóm tuổi này chịu trách nhiệm hình sự đầy đủ đối với mọi loại tội phạm, trừ những trường hợp Bộ luật Hình sự quy định khác. Tất cả hành vi vi phạm pháp luật, từ tội ít nghiêm trọng đến tội đặc biệt nghiêm trọng, đều áp dụng với nhóm tuổi này.

2. Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi

Nhóm tuổi này chỉ phải chịu trách nhiệm hình sự khi phạm tội rất nghiêm trọng hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng do cố ý. Các tội cụ thể bao gồm: giết người, cố ý gây thương tích, hiếp dâm, cưỡng dâm, mua bán người, cướp tài sản, trộm cắp, phá hoại tài sản, các tội về ma túy, đua xe trái phép, tội phạm mạng và tội liên quan đến an ninh quốc gia…

Tội rất nghiêm trọng: Tội có mức độ nguy hiểm lớn với xã hội, khung hình phạt cao nhất từ trên 07 năm đến 15 năm tù.

Tội đặc biệt nghiêm trọng: Tội có mức độ nguy hiểm đặc biệt, khung hình phạt cao nhất từ trên 15 năm tù, tù chung thân hoặc tử hình.

3. Người dưới 14 tuổi

Nhóm tuổi này không phải chịu trách nhiệm hình sự, nhưng vẫn có thể bị áp dụng các biện pháp giáo dục, quản lý tại cơ sở bảo trợ xã hội, hoặc các biện pháp bảo vệ đặc thù theo Luật Trẻ em, nhằm giáo dục, phòng ngừa và bảo đảm an toàn cho trẻ.

Biện pháp xử lý đối với trẻ chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự

Pháp luật Việt Nam dành cho trẻ chưa đủ tuổi chịu trách nhiệm hình sự ưu tiên giáo dục, hòa giải và phục hồi thay vì áp dụng các hình phạt nghiêm khắc. Mục tiêu là bảo vệ quyền lợi, giáo dục trẻ nhận thức hành vi và tái hòa nhập cộng đồng.

– Giáo dục tại xã, phường, thị trấn: Áp dụng cho trẻ từ 12–14 tuổi hoặc trẻ từ 14–16 tuổi thực hiện hành vi nghiêm trọng nhưng chưa đủ điều kiện truy cứu hình sự.

– Đưa vào trường giáo dưỡng: Áp dụng cho trẻ từ 12–14 tuổi phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, hoặc trẻ từ 14–16 tuổi phạm tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, ngoại trừ một số tội được quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự.

– Các biện pháp hỗ trợ khác: Hòa giải, bồi thường thiệt hại tự nguyện, cam kết giáo dục, giám sát của gia đình, quản lý tại cơ sở bảo trợ xã hội.

Nguyên tắc chung là giảm tối đa tác động tiêu cực đến tương lai trẻ, đồng thời khuyến khích trẻ nhận thức sai phạm và sửa chữa hành vi, đảm bảo quá trình giáo dục và phục hồi hiệu quả.

Trách nhiệm bồi thường khi trẻ vị thành niên gây thiệt hại

Theo Điều 586 Bộ luật Dân sự 2015, việc bồi thường thiệt hại của trẻ vị thành niên được phân theo độ tuổi và khả năng tài sản:

– Trẻ dưới 14 tuổi: Cha mẹ sẽ chịu trách nhiệm bồi thường toàn bộ thiệt hại. Trong trường hợp tài sản của cha mẹ không đủ, phần còn thiếu sẽ được lấy từ tài sản riêng của trẻ nếu có.

– Trẻ từ 14 đến dưới 15 tuổi: Trẻ sẽ bồi thường bằng tài sản riêng nếu có; nếu tài sản chưa đủ, cha mẹ sẽ bù phần còn thiếu để đảm bảo thiệt hại được khắc phục.

– Trẻ từ 15 đến dưới 18 tuổi: Trẻ phải tự bồi thường bằng tài sản của mình. Nếu tài sản không đủ, cha mẹ sẽ hỗ trợ bù phần còn thiếu.

Nguyên tắc chung là đảm bảo quyền lợi của người bị thiệt hại, đồng thời khuyến khích trẻ nhận thức hành vi và chịu trách nhiệm hợp lý, phù hợp với khả năng tài sản của bản thân và gia đình.

Lời khuyên từ luật sư khi người dưới 18 tuổi liên quan vụ án hình sự

Khi trẻ vị thành niên liên quan đến vụ việc hình sự, luật sư khuyến nghị cha mẹ và người giám hộ cần lưu ý các bước sau để bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho trẻ:

– Không để trẻ tự làm việc với cơ quan điều tra nếu chưa có người giám hộ hoặc luật sư bảo vệ, tránh khai sai hoặc nhận tội oan.

– Xác định rõ độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự để đánh giá đúng mức độ xử lý theo quy định pháp luật.

– Kiểm tra tội danh để xác định hành vi của trẻ có thuộc nhóm phải chịu trách nhiệm hình sự hay không.

– Thu thập hồ sơ nhân thân đầy đủ, bao gồm thành tích học tập, giấy xác nhận từ nhà trường, hoàn cảnh gia đình và các yếu tố giảm nhẹ khác.

– Đề nghị áp dụng các biện pháp nhân đạo nếu hành vi của trẻ ở mức độ nhẹ, như hòa giải, bồi thường tự nguyện, cam kết giáo dục hoặc giám sát tại gia đình.

– Luật sư tham gia từ sớm sẽ giúp giảm tối đa rủi ro pháp lý, đảm bảo trẻ được đối xử đúng pháp luật, đồng thời tận dụng các chính sách nhân đạo dành riêng cho người dưới 18 tuổi.

Những lưu ý này giúp cha mẹ nắm rõ quy trình bảo vệ trẻ vị thành niên khi liên quan vụ án hình sự, đồng thời đảm bảo trẻ được xử lý công bằng, nhân đạo và có cơ hội tái hòa nhập cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp về độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự

1. Con 13 tuổi gây thương tích thì có bị khởi tố không?

   
   Không. Dưới 14 tuổi chỉ bị áp dụng biện pháp giáo dục hoặc trường giáo dưỡng nếu hành vi nặng.

2. Con 15 tuổi lấy trộm đồ, có bị đi tù không?

   
   Chỉ xem xét truy cứu nếu hành vi thuộc loại rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng.

3. Con 16 tuổi đua xe bị xử lý thế nào?

   
   Có thể bị truy cứu hình sự tùy mức độ vi phạm, nhưng vẫn được áp dụng chính sách giảm nhẹ cho người chưa thành niên.

4. Nếu nạn nhân rút đơn thì trẻ dưới 18 tuổi có được miễn trách nhiệm không?

Tùy tội danh. Một số tội vẫn xử lý dù nạn nhân rút đơn.

5. Con 17 tuổi gây tai nạn giao thông thì bị xử lý thế nào?

Vẫn bị truy cứu như người lớn, nhưng mức phạt nhẹ hơn và ưu tiên biện pháp giáo dục.

Dịch vụ pháp lý về độ tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự – Hãng Luật Quốc Tế Tự Do

Hãng Luật Quốc Tế Tự Do cung cấp dịch vụ pháp lý chuyên sâu cho các vụ việc liên quan trẻ dưới 18 tuổi, hỗ trợ gia đình và trẻ em tối đa trong mọi giai đoạn của vụ án:

– Tư vấn về độ tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định hiện hành, giúp gia đình hiểu rõ khung tuổi áp dụng và mức độ truy cứu.

– Phân tích tội danh và hướng xử lý phù hợp, xác định xem hành vi của trẻ có thuộc nhóm phải chịu trách nhiệm hình sự hay không.

– Đại diện làm việc với cơ quan điều tra, viện kiểm sát, tòa án, đảm bảo trẻ được đối xử công bằng và đúng pháp luật.

– Bào chữa và bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho trẻ vị thành niên, bao gồm cả đề nghị áp dụng các biện pháp thay thế hình sự và giảm nhẹ trách nhiệm.

– Hỗ trợ hòa giải và giải quyết thiệt hại, nhằm hướng trẻ tái hòa nhập cộng đồng hiệu quả.

– Đồng hành từ giai đoạn điều tra đến xét xử, giúp gia đình nắm rõ quy trình pháp lý và giảm tối đa rủi ro.

Hotline tư vấn: 0901.109.768
Hãng Luật Quốc Tế Tự Do – Đồng hành cùng gia đình vượt qua mọi khó khăn pháp lý.