Di chúc là căn cứ pháp lý quan trọng để xác định ý chí của người để lại di sản sau khi qua đời. Trong thực tế, di chúc viết tay được nhiều người lựa chọn bởi tính đơn giản, thuận tiện và dễ thực hiện. Tuy nhiên, không phải mọi di chúc viết tay đều có giá trị pháp lý. Nếu không đáp ứng các điều kiện theo quy định của pháp luật, di chúc viết tay có thể bị tuyên vô hiệu, dẫn đến phát sinh tranh chấp thừa kế.

Vậy di chúc viết tay có hiệu lực khi nào và cần đáp ứng những điều kiện gì để được pháp luật công nhận? Hãy cùng Hãng Luật Tự Do tìm hiểu qua bài viết dưới đây.

KHÁI NIỆM DI CHÚC

Theo Điều 624 Bộ luật Dân sự năm 2015, di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết.

Thông qua di chúc, người lập di chúc có quyền quyết định:

Chỉ định người thừa kế; truất quyền hưởng di sản của người thừa kế.
Phân định phần di sản cho từng người thừa kế.
Dành một phần tài sản trong khối di sản để di tặng, thờ cúng.
Giao nghĩa vụ cho người thừa kế.
Chỉ định người giữ di chúc, người quản lý di sản, người phân chia di sản.

Xem thêm: Mẫu văn bản thoả thuận phân chia di sản thừa kế mới nhất

CÁC HÌNH THỨC THỂ HIỆN DI CHÚC

Theo quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015, di chúc có thể được lập dưới các hình thức sau:

Di chúc bằng văn bản

Đây là hình thức phổ biến nhất, bao gồm:

Di chúc bằng văn bản không có người làm chứng;
Di chúc bằng văn bản có người làm chứng;
Di chúc bằng văn bản có công chứng;
Di chúc bằng văn bản có chứng thực.

Theo quy định của pháp luật hiện hành, không có khái niệm “di chúc viết tay”, tuy nhiên dựa trên thực tế, chúng ta có thể hiểu di chúc viết tay thường thuộc trường hợp di chúc bằng văn bản không có người làm chứng hoặc có người làm chứng.

Di chúc miệng

Di chúc miệng chỉ được lập trong trường hợp tính mạng của người để lại di sản bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản.
Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.

ĐIỀU KIỆN ĐỂ DI CHÚC CÓ HIỆU LỰC

Nhiều người cho rằng chỉ cần tự tay viết lại ý chí phân chia tài sản là việc để lại di chúc viết tay đương nhiên có giá trị pháp lý. Tuy nhiên, theo quy định của Bộ luật dân sự năm 2015, quy định rất rõ các điều kiện để một di chúc được công nhận hợp pháp, cụ thể như sau:

Điều kiện đối với người lập di chúc

Người lập di chúc phải có tinh thần minh mẫn và sáng suốt khi lập di chúc, không bị lừa dối, đe doạ hoặc cưỡng ép;
Trường hợp người từ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi có thể lập di chúc nếu cha mẹ hoặc người giám hộ đồng ý

Điều kiện về nội dung của di chúc

Nội dung của di chúc không được vi phạm quy định của pháp luật và không được trái với đạo đức xã hội.
Di chúc cần bao gồm các thông tin quan trọng sau

– Ngày, tháng, năm khi di chúc được lập;

– Họ, tên và địa chỉ cư trú của người lập di chúc;

-Họ, tên của người hoặc tổ chức được nhận di sản;

– Chi tiết về tài sản được để lại và địa điểm nơi có tài sản này

Ngoài những thông tin bắt buộc nêu trên, di chúc cũng có thể bao gồm thông tin khác.
Di chúc không được viết tắt hoặc sử dụng ký hiệu. Nếu di chúc có nhiều trang, mỗi trang cần được đánh số thứ tự và phải có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc.
Trong trường hợp di chúc bị tẩy xóa hoặc chỉnh sửa, người tự viết di chúc hoặc người làm chứng di chúc cần ký tên bên cạnh phần bị tẩy xóa hoặc chỉnh sửa.

Điều kiện về hình thức di chúc

Hình thức của di chúc không được vi phạm quy định của pháp luật. Cụ thể:

Di chúc viết tay mà không có người làm chứng: Người lập phải tự viết và ký tên lên bản di chúc viết tay.
Di chúc viết bằng văn bản và có người làm chứng: Cần có ít nhất 02 người làm chứng. Bất kỳ ai cũng có thể làm chứng cho việc lập di chúc, trừ những người sau đây:

– Người được ủy quyền trong di chúc hoặc theo quy định của pháp luật.

– Người có quan hệ tài sản liên quan đến nội dung của di chúc.

-Người chưa đủ tuổi thành niên (dưới 18 tuổi), người bị mất năng lực hành vi dân sự hoặc có khả năng tư duy bị giảm sút.

Di chúc của người từ đủ mười lăm tuổi đến chưa đủ mười tám tuổi phải được lập thành văn bản và phải được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.

Người lập di chúc phải ký tên hoặc đánh dấu chỗ ký trên bản di chúc trước mặt các người làm chứng. Các người làm chứng xác nhận chữ ký hoặc đánh dấu của người lập di chúc và ký lên bản di chúc.

Như vậy, di chúc viết tay vẫn có hiệu lực nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện nêu trên theo quy định của pháp luật.

Có thể bạn quan tâm: Thời điểm mở thừa kế theo quy định pháp luật

CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ DI CHÚC

Di chúc có hiệu lực từ thời điểm nào?

Di chúc có hiệu lực tại thời điểm mở thừa kế theo quy định tại Điều 643 Bộ luật Dân sự 2015. Theo đó, thời điểm mở thừa kế được xác định là thời điểm người để lại di sản thừa kế chết.

Di chúc có cần các con ký tên không?

Di chúc là văn bản thể hiện ý chí của người để lại di sản do đó, việc định đoạt tài sản để lại cho ai sau khi chết hoàn toàn phụ thuộc vào ý nguyện của người để lại di sản mà không bị tác động, ảnh hưởng của bất kì ai. Do đó, di chúc không cần các con ký tên.

Di chúc không công chứng, chứng thực có hiệu lực không?

Pháp luật không bắt buộc mọi di chúc đều phải công chứng hoặc chứng thực. Di chúc bằng văn bản không công chứng, chứng thực vẫn có giá trị nếu đáp ứng các điều kiện trên theo quy định của pháp luật.

Người lập nhiều bản di chúc thì áp dụng bản nào?

Trường hợp một người để lại nhiều bản di chúc đối với cùng một tài sản thì bản di chúc được lập sau cùng và hợp pháp sẽ có hiệu lực.

Có thể yêu cầu Tòa án tuyên bố di chúc vô hiệu không?

Người có quyền, lợi ích liên quan có thể khởi kiện yêu cầu Tòa án xem xét tính hợp pháp và tuyên bố di chúc vô hiệu nếu có căn cứ theo quy định pháp luật.

Di chúc viết tay có giá trị thấp hơn khi được công chứng?

Về mặt pháp lý, di chúc viết tay hoàn toàn không có giá trị thấp hơn di chúc được công chứng. Cả hai hình thức đều có giá trị ngang nhau nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện về tính tự nguyện, năng lực hành vi và nội dung hợp pháp theo Bộ luật Dân sự.

Dịch vụ tư vấn pháp lý tại Hãng Luật Quốc Tế Tự Do

Trong thực tiễn, nhiều tranh chấp thừa kế phát sinh do di chúc không đáp ứng điều kiện có hiệu lực theo quy định của pháp luật, nội dung di chúc không rõ ràng hoặc có dấu hiệu bị giả mạo, sửa đổi, tác động bởi người khác. Điều này có thể dẫn đến việc di chúc bị tuyên vô hiệu toàn bộ hoặc một phần, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của những người thừa kế.

Hãng Luật Quốc Tế Tự Do cung cấp dịch vụ tư vấn và hỗ trợ pháp lý chuyên sâu liên quan đến di chúc, bao gồm:

– Tư vấn điều kiện có hiệu lực của di chúc theo quy định pháp luật;

– Tư vấn, soạn thảo, rà soát nội dung di chúc đảm bảo tính hợp pháp và hạn chế tranh chấp;

– Tư vấn sửa đổi, bổ sung, thay thế di chúc;

– Đánh giá tính hợp pháp của di chúc viết tay, di chúc công chứng, chứng thực hoặc di chúc miệng;

– Tư vấn, đại diện giải quyết tranh chấp về hiệu lực di chúc và tranh chấp thừa kế tại Tòa án;

– Hỗ trợ thực hiện các thủ tục khai nhận, phân chia di sản thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật.

Trường hợp cần tư vấn hoặc hỗ trợ pháp lý liên quan đến việc lập di chúc, xác định hiệu lực của di chúc hoặc giải quyết tranh chấp thừa kế, Hãng Luật Quốc Tế Tự Do luôn sẵn sàng đồng hành và cung cấp giải pháp phù hợp, hiệu quả và đúng quy định pháp luật.

Hotline tư vấn: 0901109768