Bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp là một trong năm chế độ của bảo hiểm xã hội bắt buộc, được thiết kế nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động khi xảy ra tai nạn trong quá trình làm việc hoặc mắc bệnh phát sinh từ điều kiện lao động.

Trong bối cảnh người lao động luôn phải đối mặt với những rủi ro nghề nghiệp khó lường, chế độ bảo hiểm này giữ vai trò là cơ chế an sinh quan trọng, giúp người lao động được hỗ trợ kịp thời về y tế, tài chính và ổn định cuộc sống sau rủi ro.

Tuy nhiên, trên thực tế, việc áp dụng các quy định về bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp vẫn còn phát sinh nhiều vướng mắc liên quan đến điều kiện hưởng, mức chi trả và trách nhiệm của người sử dụng lao động, đòi hỏi sự tư vấn và hỗ trợ pháp lý chuyên sâu để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bên liên quan – nội dung mà Hãng Luật Quốc Tế Tự Do sẽ tiếp tục làm rõ trong bài viết dưới đây.

Đối tượng áp dụng chế độ bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp là ai?

Người lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp

Theo quy định của pháp luật, người lao động tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc là đối tượng trực tiếp được áp dụng chế độ bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp. Căn cứ khoản 1 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, nhóm đối tượng này bao gồm:

Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng, kể cả trường hợp hợp đồng được ký kết với người đại diện theo pháp luật của người dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật lao động;
Người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng;
Cán bộ, công chức, viên chức;
Công nhân quốc phòng, công nhân công an, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu;
Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan nghiệp vụ, sĩ quan, hạ sĩ quan chuyên môn kỹ thuật công an nhân dân; người làm công tác cơ yếu hưởng lương như đối với quân nhân;
Hạ sĩ quan, chiến sĩ quân đội nhân dân; hạ sĩ quan, chiến sĩ công an nhân dân phục vụ có thời hạn; học viên quân đội, công an, cơ yếu đang theo học được hưởng sinh hoạt phí;
Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương.

Người lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp

Những đối tượng nêu trên khi tham gia bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp sẽ được hưởng các chế độ theo nguyên tắc đóng – hưởng khi xảy ra tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp theo quy định của pháp luật.

Người sử dụng lao động có trách nhiệm tham gia bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp

Bên cạnh người lao động, người sử dụng lao động cũng là đối tượng bắt buộc tham gia bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp theo khoản 3 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024. Theo đó, người sử dụng lao động bao gồm:

Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, đơn vị vũ trang nhân dân;
Tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội khác;
Cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam;
Doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác, tổ chức khác và cá nhân có thuê mướn, sử dụng lao động theo hợp đồng lao động.

Đặc biệt, trường hợp người lao động giao kết hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động, thì mỗi người sử dụng lao động đều có trách nhiệm đóng bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp theo từng hợp đồng lao động đã ký kết. Khi xảy ra tai nạn lao động hoặc bệnh nghề nghiệp, người lao động được giải quyết chế độ theo nguyên tắc đóng – hưởng theo quy định của pháp luật (Điều 43 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015).

Mức đóng bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp hiện nay

Mức đóng bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp được thực hiện theo quy định tại Điều 4 Nghị định 58/2020/NĐ-CP. Theo đó, người sử dụng lao động có trách nhiệm hằng tháng đóng vào Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp trên cơ sở quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội cho người lao động.

Cụ thể, mức đóng bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp được áp dụng như sau:

Mức đóng thông thường: 0,5% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội. Mức này được áp dụng đối với đa số người sử dụng lao động, bao gồm cả trường hợp người lao động là cán bộ, công chức, viên chức và người thuộc lực lượng vũ trang làm việc trong các cơ quan, tổ chức sử dụng ngân sách nhà nước.
Mức đóng ưu đãi: 0,3% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội, áp dụng đối với doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo Điều 5 Nghị định 58/2020/NĐ-CP, có văn bản đề nghị và được Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội chấp thuận. Mức đóng này thường áp dụng cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực có nguy cơ cao về tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp nhưng bảo đảm tốt các điều kiện về an toàn, vệ sinh lao động.

Như vậy, mức đóng bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp hiện hành là 0,5% quỹ tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội; trường hợp đủ điều kiện theo quy định pháp luật thì người sử dụng lao động có thể được áp dụng mức đóng thấp hơn là 0,3%.

Điều kiện hưởng chế độ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp

Điều kiện hưởng chế độ tai nạn lao động

Theo Điều 45 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015, người lao động tham gia bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp được hưởng chế độ tai nạn lao động khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

Thứ nhất, tai nạn xảy ra thuộc một trong các trường hợp sau:

Xảy ra tại nơi làm việc và trong giờ làm việc, bao gồm cả thời gian người lao động thực hiện các nhu cầu sinh hoạt cần thiết được pháp luật lao động và nội quy cho phép (như nghỉ giải lao, ăn giữa ca, tắm rửa, đi vệ sinh, cho con bú…);
Xảy ra ngoài nơi làm việc hoặc ngoài giờ làm việc khi người lao động đang thực hiện công việc theo yêu cầu của người sử dụng lao động hoặc người được ủy quyền quản lý lao động;
Xảy ra trên tuyến đường đi từ nơi ở đến nơi làm việc hoặc từ nơi làm việc về nơi ở, trong khoảng thời gian và tuyến đường hợp lý.

Thứ hai, mức độ tổn thương:
Người lao động bị suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên do tai nạn nêu trên.

Điều kiện hưởng chế độ tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp

Lưu ý, người lao động không được hưởng chế độ tai nạn lao động do Quỹ bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp chi trả nếu tai nạn thuộc các trường hợp loại trừ theo quy định tại khoản 1 Điều 40 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015.

Điều kiện hưởng chế độ bệnh nghề nghiệp

Căn cứ Điều 46 Luật An toàn, vệ sinh lao động năm 2015, người lao động tham gia bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp được hưởng chế độ bệnh nghề nghiệp khi có đủ các điều kiện sau:

Bị bệnh nghề nghiệp thuộc Danh mục bệnh nghề nghiệp do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành theo quy định của pháp luật;
Suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên do mắc bệnh nghề nghiệp.

Đặc biệt, người lao động đã nghỉ hưu hoặc không còn làm việc trong môi trường, nghề nghiệp có nguy cơ gây bệnh nghề nghiệp nhưng phát hiện bệnh trong thời hạn theo quy định, vẫn được giám định mức suy giảm khả năng lao động để xem xét, giải quyết chế độ bệnh nghề nghiệp theo quy định của Chính phủ.

Dịch vụ tư vấn pháp lý về bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp của Hãng Luật Quốc Tế Tự Do

Hãng Luật Quốc Tế Tự Do cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên sâu về bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, hỗ trợ toàn diện cho người lao động và người sử dụng lao động trong việc áp dụng đúng quy định pháp luật, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp một cách hiệu quả.

Với đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực lao động – bảo hiểm xã hội, Hãng Luật Quốc Tế Tự Do hỗ trợ:

Tư vấn điều kiện tham gia, mức đóng, điều kiện hưởng chế độ tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;
Hướng dẫn lập hồ sơ, thủ tục giải quyết chế độ khi xảy ra tai nạn lao động hoặc phát sinh bệnh nghề nghiệp;
Tư vấn, đại diện bảo vệ quyền lợi người lao động khi bị từ chối chi trả hoặc giải quyết chế độ không đúng quy định;
Tư vấn cho doanh nghiệp tuân thủ pháp luật về an toàn, vệ sinh lao động và bảo hiểm bắt buộc, hạn chế rủi ro pháp lý và tranh chấp phát sinh.

Trường hợp Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết hoặc hỗ trợ pháp lý liên quan đến bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, Hãng Luật Quốc Tế Tự Do sẵn sàng đồng hành, cung cấp giải pháp pháp lý chính xác – kịp thời – hiệu quả theo đúng quy định pháp luật hiện hành.

HOTLINE LIÊN HỆ: 0901.109.768